Aanpak eenzaamheid.nl
één plek, alle informatie

Zo gaat u aan de slag met eenzaamheid

Hier leest u hoe u als gemeente, maatschappelijke organisatie of ondernemer aan de slag kunt om eenzaamheid te voorkomen of tegen te gaan. Na introductie komen de inhoud en het proces aan bod.


1. Algemeen

Omdat eenzaamheid een subjectief gevoel is en bij elk mens een andere oorzaak (of combinatie van oorzaken) heeft, vraagt de aanpak van eenzaamheid om maatwerk. Daarvoor is de inzet van partijen op lokaal niveau nodig, want lokale partijen kunnen contact leggen met mensen die eenzaam zijn. Ook is een lange adem nodig om de eenzaamheidscijfers wezenlijk te verlagen, want het gaat om veranderingen bij mensen, ondersteund door samenwerking tussen veel partijen. Lijkt het daarom onbegonnen werk? Welnee, want we weten inmiddels heel goed welke inzet nodig is. En er zijn veel hulpmiddelen beschikbaar. Met √©√©n kanttekening: alle informatie kan doen lijken alsof alles ‚Äėplanmatig‚Äô is op te lossen. Dat is echter niet waar: het gaat ook om verbinding en het realiseren van een beweging. Daarvoor is het juist nodig om n√≠et te plannen. En die balans vinden tussen ‚Äėplannen‚Äô en ‚Äėloslaten‚Äô: dat is de kunst!


2. De inhoud: zes onderdelen in samenhang

Om in uw gemeente succesvol eenzaamheid te voorkomen of tegen te gaan, is het belangrijk om in samenhang aan de volgende onderdelen te werken (1):
















  • zorgen voor bewustwording en agendering bij mensen en organisaties. Zodat iedereen weet d√°t eenzaamheid een groot en actueel vraagstuk is, dat partijen willen helpen dit tegen te gaan. Ook gericht op het bespreekbaar maken van eenzaamheid;
  • herkennen en vinden van eenzamen. Zodat u daadwerkelijk in contact komt met mensen die eenzaam (kunnen) zijn en hen kunt ondersteunen. Dit kan door elke individuele burger, maar ook door vrijwilligers en professionals die veelvuldig contact hebben met inwoners;
  • zorgen voor ondersteuning en activering. Zodat eenzame mensen, nadat ze ‚Äėgevonden‚Äô zijn, ook daadwerkelijk geholpen worden. Movisie onderscheidt zeven manieren van ondersteuning¬†¬†(2):
  1. bieden van praktische ondersteuning (bijvoorbeeld: helpen met administratie, bieden van vervoer en ontlasten mantelzorger);
  2. helpen verbeteren van sociale vaardigheden (bijvoorbeeld: meer initiatief bij het contact opnemen met anderen, taalles);
  3. bieden van ontmoetingsmogelijkheden (bijvoorbeeld: organiseren van een wandelclub, concert, etentje of kaartavond);
  4. faciliteren van persoonlijk en betekenisvol contact (bijvoorbeeld: maatjes- of mentorproject, bezoekdienst);
  5. helpen vinden van een sociaal gewaardeerde rol (bijvoorbeeld: vrijwilligerswerk en arbeid);
  6. helpen vinden van bezigheden of afleiding (bijvoorbeeld: tuinieren, wandelen, schilderen of een cursus volgen);
  7. ontwikkelen van realistische verwachtingen over sociale situaties (bijvoorbeeld: helpen doorbreken van negatieve gedachten en verwachtingen).
  • zorgen voor voldoende kwaliteit en deskundigheid van alle betrokkenen. Zodat de inzet door iedereen zo effectief mogelijk is;
  • zorgen voor goede samenwerking tussen iedereen. Zodat partijen elkaar opzoeken om maatwerk te kunnen leveren, van elkaar kunnen leren en ‚Äėsamen sterk‚Äô zijn bij bijvoorbeeld het agenderen en vinden van eenzame mensen;
  • zorgen voor het makkelijk en snel kunnen vinden van informatie over eenzaamheid en mogelijke interventies. Zodat mensen die eenzaam zijn, hun netwerk √©n alle vrijwillige en betaalde hulpverleners precies en eenvoudig interventies kunnen aanbieden.

 

3. Het proces: samenwerking tussen alle domeinen

Het is verstandig om eenzaamheid stap voor stap aan te pakken en geleidelijk partijen te betrekken. Uiteindelijk zult u zien dat u gebruik kunt maken van in totaal maar liefst twaalf domeinen. Elk van deze domeinen kan een bijdrage leveren:

  1. gemeente, algemeen en vanuit alle onderstaande domeinen;
  2. zelforganisaties, zoals ouderenbonden, cli√ęnten- en pati√ęntenorganisaties;
  3. ondernemers, zoals supermarkten, kappers en notarissen;
  4. organisaties rond integratie, zoals asielzoekerscentra, Vluchtelingenwerk, reclassering;
  5. organisaties rond schuld en armoede, zoals de gemeentelijke kredietbank, incassobureaus, schuldhulpverleners;
  6. zorg- en welzijnsorganisaties, inclusief vrijgevestigde (para)medici;
  7. woningcorporaties & bouw;
  8. kunst en cultuur, waaronder openbare bibliotheken en centra voor de kunsten;
  9. geloofsgemeenschappen;
  10. sport en bewegen, zoals sportscholen en -verenigingen;
  11. onderwijs: lager, middelbaar en hoger onderwijs;
  12. financi√ęle sector, zoals banken, verzekeraars en lokale/regionale goededoelenfondsen.

Misschien wilt u in ‚Äėklein‚Äô beginnen, met alleen de gemeente, zorg-, welzijn- en zelforganisaties? Later kunt u uitbreiden met andere sectoren. Zie ook onderstaand voorbeeld van een gemeentelijke eenzaamheidscoalitie.


4. Het proces: in zes stappen naar resultaat

Het is geen hogere wiskunde, maar als u wilt beginnen met de aanpak van eenzaamheid op lokaal niveau, dan kunt u de volgende zes stappen volgen  (1):

  1. initiatief nemen: gaan praten met mensen binnen en buiten uw organisatie. Op zoek naar gelijkgestemden en idee√ęn voor de aanpak;
  2. feiten en cijfers verzamelen: onderzoeken in welke mate eenzaamheid in uw gemeente voorkomt. Dat kan heel eenvoudig via deze site;
  3. beginnen met organiseren: benader andere mensen en organisaties om samen te gaan werken aan dit onderwerp. Nodig hen bijvoorbeeld uit voor een startconferentie en/of een werkgroep;
  4. plan maken: vanuit de (beginnende) organisatie kunt u samen een plan maken. Waarin u keuzes maakt: wie doet wat wanneer, met welke middelen en binnen welke voorwaarden?;
  5. plan uitvoeren: zorgen voor slimme, effectieve en effici√ęnte uitvoering van de plannen;
  6. zorgen voor permanente aandacht, door het plan voortdurend bij te stellen en aan te passen, de organisatie goed te borgen, mensen blijvend te motiveren en inspireren en zoveel mogelijk aansluiting bij bestaand beleid te zoeken.

 



Bronnen

1.  Coalitie Erbij, 2018. Handreiking Lokale aanpak van Eenzaamheid. Utrecht: Coalitie Erbij

2.  Movisie Verbebetertool Eenzaamheid