Waardoor is inzet effectief?

Helaas blijkt veel inzet tegen eenzaamheid bij ouderen níet te werken. Daarom is het goed om op zoek te gaan naar voorbeelden waar die inzet wél werkt. Dat is nu gedaan door twee wetenschappers. Hun onderzoek leidt tot een voorlopige indeling van zeven werkzame elementen die ervoor zorgen dat interventies tegen eenzaamheid wel werken. Doe er uw voordeel mee.

Verantwoording

De zeven elementen komen voort uit onderzoek door Tamara Bouwman en Theo van Tilburg. In dit bericht baseren wij ons op de publicatie van 24 februari 2020 in het Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie. Dat onderzoek gaat over interventies voor ouderen. De omschrijving van de elementen hieronder is een vereenvoudigde weergave van de oorspronkelijke tekst. De onderzoekers geven de nodige voorbehouden en kanttekeningen en doen aanbevelingen voor nader onderzoek.

Zeven elementen op een rij

Hierna volgen de zeven elementen die, vaak gecombineerd, bijdragen aan succesvolle interventies tegen eenzaamheid bij ouderen.

  1. Bezigheden: een productieve activiteit of vermaak geeft voldoening en plezier. Daardoor zijn mensen afgeleid van hun eenzaamheid, of weegt die eenzaamheid minder zwaar. Op die manier ontstaat er meer ruimte voor een oplossing.
  2. Ontmoeten: door prettig sociaal contact met andere mensen krijgen mensen het gevoel erbij te horen. Sommige contacten kunnen uitgroeien tot persoonlijk en betekenisvol contact.
  3. Praktisch ondersteunen: als iemand hulp bij praktische zaken ontvangt, dan ontstaat bij iemand het gevoel er niet alleen voor te staan.
  4. Betekenisvol contact: regelmatig en positief, duurzaam contact met iemand voelt als een vertrouwensband. Iemand ervaart een gevoel van herkenning en geborgenheid.
  5. Sociale vaardigheden: als iemand meer of betere sociale vaardigheden heeft, dan kunnen contacten beter verlopen en relaties diepgang krijgen.
  6. Realistische verwachtingen: als iemand realistische verwachtingen heeft over contact met andere mensen, dan voorkomt dat teleurstellingen en een negatieve spiraal waardoor iemand zich sociaal terugtrekken. Het bijstellen van onrealistische verwachtingen is daarom belangrijk.
  7. Betekenisvolle rol: als iemand iets doet voor anderen, dan ontstaat een gevoel er toe te doen. Dat vergroot iemands zelfvertrouwen. De uitgesproken waardering door anderen versterkt de persoonlijke band.

Goed om te weten

De zeven elementen gaan over de manier waarop interventies uiteindelijk werken om eenzaamheid tegen te gaan. Er zijn ook andere interventies of inspanningen die als het ware ‘vooraf’ kunnen gaan en ook belangrijk zijn om er voor te zorgen dat mensen minder eenzaam worden. Denk bijvoorbeeld aan:

  • het signaleren en bespreekbaar maken van eenzaamheid, zodát mensen ondersteund kunnen worden;
  • het aanbieden van vervoer, zodát iemand anderen kan ontmoeten;
  • het doen van de financiële administratie, zodát iemand geen financiële zorgen meer heeft en mentaal ruimte krijgt voor het aangaan van contacten;
  • het geven van informatie en advies, zodát iemand weet wat de mogelijkheden zijn;
  • hulp bij het huishouden of maaltijden, zodát iemand energie overhoudt om met anderen in contact te komen.

Het belang van deze inzichten is groot

Juist omdat de praktijk leert dat veel inzet tegen eenzaamheid niet werkt, kan het belang van het inzicht in de werkzame elementen niet onderschat worden. Iedereen die de ambitie heeft om daadwerkelijk -en effectief- eenzaamheid tegen te gaan, kan aan de hand van de elementen bepalen hoe zijn of haar initiatief ingevuld of verbeterd kan worden via welke (combinatie van) elementen.

Herkent u de elementen? Wat zijn uw ervaringen? Laat uw reactie achter onder dit bericht.

Informatie

Publicatiedatum  30 april 2020
Laatste aanpassing  30 april 2020
Bron Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie
Onderwerpen interventies, wetenschap, onderzoek, ouderen